• STRATEJİ TV
  • CANLI BORSA
  • İstanbul 17° KAPALI
    • Adana
    • Adıyaman
    • Afyonkarahisar
    • Ağrı
    • Amasya
    • Ankara
    • Antalya
    • Artvin
    • Aydın
    • Balıkesir
    • Bilecik
    • Bingöl
    • Bitlis
    • Bolu
    • Burdur
    • Bursa
    • Çanakkale
    • Çankırı
    • Çorum
    • Denizli
    • Diyarbakır
    • Edirne
    • Elazığ
    • Erzincan
    • Erzurum
    • Eskişehir
    • Gaziantep
    • Giresun
    • Gümüşhane
    • Hakkâri
    • Hatay
    • Isparta
    • Mersin
    • istanbul
    • izmir
    • Kars
    • Kastamonu
    • Kayseri
    • Kırklareli
    • Kırşehir
    • Kocaeli
    • Konya
    • Kütahya
    • Malatya
    • Manisa
    • Kahramanmaraş
    • Mardin
    • Muğla
    • Muş
    • Nevşehir
    • Niğde
    • Ordu
    • Rize
    • Sakarya
    • Samsun
    • Siirt
    • Sinop
    • Sivas
    • Tekirdağ
    • Tokat
    • Trabzon
    • Tunceli
    • Şanlıurfa
    • Uşak
    • Van
    • Yozgat
    • Zonguldak
    • Aksaray
    • Bayburt
    • Karaman
    • Kırıkkale
    • Batman
    • Şırnak
    • Bartın
    • Ardahan
    • Iğdır
    • Yalova
    • Karabük
    • Kilis
    • Osmaniye
    • Düzce
  • İMSAK'A 02:00

  • HABER GÖNDER

  • İDDAA PROGRAMI
  • BİST %0.23 111,20
  • DOLAR %0.22 6,86
  • EURO %-0.03 7,71
  • ALTIN %16:01 379,62

Adnan Menderes Kimdir, Siyasi Kariyeri ve İdamı

Adnan Menderes, Cumhuriyet döneminin en önemli siyasi adamlarından biri olup 1950-60 yılları arasında Demokrat Parti liderliğinde başbakan seçilmiştir. 10 yıllık iktidarın ardından 27 Mayıs 1960 yılında yapılan askeri darbeden sonra idam edildi. Peki, Adnan Menderes kimdir, hayatı ve idamının arkasındaki gerçekler nelerdir?

Cumhuriyet döneminin “karanlık dönemi” olarak anılan 17 Eylül 1961 askeri darbesi, birçok masum sivil ve siyasetçinin idama mahkum edildiği dönemdir. Bu dönemde, halktan çoğu kanaat önderinin idam edildiği gibi ülke siyasetinde önemli rollerde oynayan siyasiler de idam edildi. Demokrat Parti lideri ve 1950-1960 yıllarında Türkiye’nin Başbakanlık görevini yürüten Adnan Menderes de idam edilen siyasiler arasında yerini aldı.

Adnan Menderes Kimdir?

Adnan Menderes Kimdir?

Adnan Menderes, 1 Ocak 1899 yılında Aydın’da, toprak ağası İbrahim Ethem Bey’le, Tevfika Hanım’ın oğlu olarak dünyaya gelmiştir. Ailenin büyük çocuğu olan Menderes’ten sonra “Melike” adında bir kız kardeşi olmuş fakat küçük yaşta hayata veda etmiştir. I. Dünya Savaşı patlak vermeden önce Karşıyaka Sporda forvet olarak oynayan Menderes daha sonra Altay Sporda kalecilik olarak oynadı. İlkokulu bitirdikten sonra İzmir Amerikan Koleji’nde okuyan Adnan Menderes buradan mezun olduktan sonra I. Dünya Savaşı döneminde yedek subay eğitimi gördü. Ancak sağlık sorunlarından dolayı cepheye gidemeyen Menderes, İstiklal Savaşı’na katıldı ve bu savaşta İstiklal Madalyası aldı.

Adnan Menderes’in Evliliği

Adnan Menderes, yaşadığı savaş tecrübesinin ardından İzmir’in ünlü ailelerinden birinin kızı olan Evliyazade Fatma Berin Hanım‘la hayatını birleştirdi. Bu evliliğinden Yüksel, Mutlu, Aydın adından 3 erkek çocuğu olan Menderes, evliliğinden sonra da eğitim hayatına devam etti ve 1935 yılında Ankara Üniversitesi Hukuk Fakültesi’nden mezun oldu.

Adnan Menderes’in Siyasi Hareketleri

1930 yılında Aydın’da kısa bir süreliğine Serbest Cumhuriyet Fırkası‘nın bir kolunu organize eden Menderes, partinin feshedilmesinden sonra Cumhuriyet Halk Partisi’ne (CHP) saflarına geçti. CHP’de iken 1931 yılında Aydın Milletvekili seçilen Menderes, Mustafa Kemal Atatürk’ün ölümüne kadar CHP’de kaldı. Ancak Atatürk’ten sonra CHP’nin başkanlığına geçen İsmet İnönü’nün “Bütün üretim araçlarını devleştirme” faaliyetlerine karşı çıktı. Menderes’in CHP ile ilk ayrılık noktası bu dönemde başladı. İsmet İnönü, bütün çiftçileri topraklandırmak istedi, Menderes ve bazı milletvekilleri ise bunun özel mülkiyete tecavüz olduğunu savunarak İnönü’nün yaptığı bu değişikliğe karşı çıktı.

Demokrat Parti’nin (DP) Kuruluşu

1947 yılına kadar Cumhuriyet Halk Partisi (CHP) safında siyasi hayatına devam eden Adnan Menderes, İnönü politikalarına karşı çıkan Celâl Bayar, Fuad Köprülü ve Refik Koraltan ile birlikte Demokrat Parti’yi (DP) kurdu. 1947 yılında DP kurulurken, o yıl seçimin de yapılması gerekiyordu fakat iktidarda olan İnönü, seçimleri 1 yıl geriye çekerek 1946 yılında seçim yapıldı.

1946 yılında yapılan seçimde, CHP yüzde 85’lik bir farkla iktidar olmuştu fakat  “açık oy gizli tasnif” usulü uygulandığı için seçimlerin şaibeli olduğu ve bu nedenle seçimlerin geçersiz sayılması istendi. 1946 yılında DP ile CHP arasındaki kızgınlık iyice tırmanışa geçmeye başladı, siyasiler arasında ayrılıklar yaşanmaya başladı. 1947 yılına kadar siyasiler arasındaki kızgınlık devam etti. Dönemin Cumhurbaşkanı İsmet İnönü, 12 Temmuz 1947’de yayımladığı “12 Temmuz Beyannamesi” ile Cumhuriyet Halk Partisi (CHP) içinde sertlik yanlılarını durdurdu. Bu dönemde muhalefete karşı sert tutumları ile bilinen dönemin Başbakanı Recep Peker de istifa etti ve DP’den ayrılan bazı milletvekilleri ile birlikte 19 Temmuz 1948 tarihinde Mareşal Fevzi Çakmak önderliğinde Osman Bölükbaşı ile birlikte Millet Partisi‘ni kurdular.

Demokrat Parti’nin İktidarı

Adnan Menderes Kimdir?

1950 yılında yapılan yeni seçimde, CHP ile DP arasında yüzde 12’lik bir puan farkı yaşandı. Bu seçimde yüzde 52 oy alan DP, yüzde 42 oy alan CHP’ye karşı galip oldu. Seçimde kullanılan “Çoğunluk Sistemi” nedeniyle DP 408, CHP ise sadece 69 milletvekili çıkardı. Seçimden sonra TBMM başkanlığına Refik Koraltan, cumhurbaşkanlığına DP genel başkanı Celâl Bayar seçildi. Bayar, Başbakanlık görevine Adnan Menderes’i getirdi.

Askeri Darbenin Önüne Geçilmesi

Demokrat Parti’nin (DP) iktidara gelmesinden sonra 6 Haziran 1950’de tarihinde askeri darbe planladıkları gerekçesi ile askeri kanatta önemli kararlara imza atıldı. Genelkurmay Başkanı Nafiz Gürman başta olmak üzere beraberinde 15 general ve 150 albayı re’sen emekliye sevkedildi.

Kore Savaşı ve CHP’nin Tutumu

1951 yılına gelindiğinde patlak veren Kore Savaşı’na Türk Tugayı ile Birleşmiş Milletler kuvvetlerine katılmasına karar verildi. Ancak bu karar muhalefet partisini rahatsız etti. CHP’liler tarafından çok fazlasıyla tartışma konusuna dönen Kore Savaşı’na katılma kararı, nihayetinde çok fazla sesin çıkmasına rağmen gerçekleştirildi. Savaştan sonra 1952 yılında Türkiye NATO’ya “tam üye” olarak kabul edildi.

1952 yılına gelindiğinde, CHP’nin tek partili dönemde elde ettiği mallara haciz konularak hazineye aktarıldı.

1954 Seçimlerinde DP Açık Ara Önde

Adnan Menderes döneminde alınan kararlar, halkın daha rahat nefes almasını sağladı. Bundan dolayıdır ki 1954 yılında yapılan seçimlerde, daha önce yüzde 52 oy alan DP, bu dönemde oylarını yüzde 57’ye çıkartmayı başardı. 1954 seçimlerinde; DP % 52, CHP %35,9 oy oranı ile 31, CMP %4 oy oranı ile 5, bağımsızlar 3 milletvekili çıkardı.17 Mayıs 1954’te Adnan Menderes 3. Kabinesini açıkladı.

Kıbrıs Görüşmeleri

İktidara yüzde 12 açık ara ile gelen DP, 1955 yılına gelindiğinde yeni bir sorun ile karşılaştı. Bu yıl ekonomide yaşanan tıkanmalar, meclisin gündemine oturdu ve aynı dönem içerisinde Kıbrıs görüşmeleri de başlatıldı.

Kıbrıs görüşmeleri döneminde, ülkede yaşanan karışıklar nedeni ile 1 Nisan 1955’te faaliyete geçen EOKA’ya karşı Türk halklarının savunmasını yapacak küçük gruplar kuruldu. Kıbrıs sorununun büyümesi üzerine 27 Temmuz 1957’de Adnan Menderes’in talimatı ile Hariciye Vekili (Dışişleri Bakanı) Fatin Rüştü Zorlu ve Korgeneral Daniş Karabelen’in önderliğinde Rıza Vuruşkan, Burhan Nalbantoğlu, Rauf Denktaş ve Kemal Tanrısevdi tarafından Lefkoşa’da Türk Mukavemet Teşkilatı kuruldu. Bu dönemde örtülü ödenek ile desteklenen TMT, küçük grupları da birleştirerek Kıbrıs’taki tüm Türk köylerinde EOKA’ya karşı ciddi bir mukavemette bulunuldu.

Örtülü Ödenek Davası

Adnan Menderes Kimdir?

Adnan Menderes’in Kıbrıs’taki hareketi desteklemek amacıyla yaptığı örtülü ödenek, meclisin gündemine oturdu ve Menderes, paraları zimmetine geçirmek suçuyla yargılandı. Bu dava sonucunda Adnan Menderes 2 Şubat 1961 de suçlu olduğu yönünde karar bağlandı. Bu karar sonucunda mahkeme, Menderes’ten 10 yıllık örtülü ödenek kayıtlarını istedi ve neticede Menderes suçlu bulunarak dava sonucunda 4.877.780 lirayı zimmetine geçirmekten suçlu bulunarak, memleketi Aydın’daki arazilerine el konuldu.

Adnan Menderes, yargılanması oldukça uzun sürdü ve “Bebek Davası” haricinde tüm davalarda suçlu bulundu. Neticede Adnan Menderes ve beraberindeki siyasetçiler hakkında idam kararı verildi.

Adnan Menderes’in İdam Edilmesi

Adnan Menderes Kimdir?

Yapılan yargılama sonucunda çıkan karar göre 27 Mayıs darbesini yapan cuntacıların özel olarak kurdukları mahkeme “Yüksek Adalet Divanı” 9 ay 27 gün süren davanın sonucunda 14 kişinin idamına, 31 kişinin ömür boyu hapse mahkûm edilmesine karar verdi. Geriye kalan sanıklardan 418’i ise 6 ay ile 20 yıl arasında değişen hapis cezaları veya beraat kararı verildi.

Bu dönemde alınan kararlardan vazgeçilmesi adına Amerika Birleşik Devletleri başkanı Kennedy, Fransa Cumhurbaşkanı Charles De Gaulle, Birleşik Krallık Kraliçesi II. Elizabeth, Almanya Başbakanı Konrad Adenauer, Pakistan devlet başkanı Muhammed Eyüb Han, ve İran şahı Muhammed Rıza Pehlevi, idamların durdurulması için Cemal Gürsel başkanlığındaki Milli Birlik Komitesi’ne defalarca çağrıda bulundular. Cemal Gürsel başkanlığındaki Milli Birlik Komitesi; Celâl Bayar, Adnan Menderes, Hasan Polatkan ve Fatin Rüştü Zorlu dışındakilerin idam cezasını affetti. Celâl Bayar’ın cezası yaş haddi nedeniyle ömür boyu hapse çevrildi.

Ancak neticede Fatin Rüştü Zorlu ve Hasan Polatkan 16 Eylül 1961’de, Adnan Menderes ise 17 Eylül 1961’de İmralı Adası’nda öğlen 13:21’de idam edildi.

0 0 0 0 0 0
    YORUMLAR

    En az 10 karakter gerekli

    Sıradaki haber:

    Dünyanın En İyi 10 Üniversitesi

    Hızlı Yorum Yap

    0 0 0 0 0 0

    sf TÜRKİYE'DE KORONAVİRÜS
    347.493

    VAKA

    304.003

    İYİLEŞME

    9.296

    ÖLÜM

    43.490

    AKTİF VAKA

    sf DÜNYA'DA KORONAVİRÜS
    39.885.071

    VAKA

    27.419.930

    İYİLEŞME

    1.112.558

    ÖLÜM

    12.465.141

    AKTİF VAKA

    Yazarlar
    Video
    Galeri

    Veri politikasındaki amaçlarla sınırlı ve mevzuata uygun şekilde çerez konumlandırmaktayız. Detaylar için veri politikamızı inceleyebilirsiniz.

    Haber Strateji'e üye olun

    Zaten üye misiniz ? Buraya tıklayarak Üye girişi sağlayabilirsiniz.

    Haber Strateji'e giriş yapın

    Henüz üye değil misiniz ? Buraya tıklayarak Üye olabilirsiniz.

    Haber gönderim sistemimize hoş geldiniz

    Galeri Alanı

    828 x 470